«Погляд. Час прыроды!» Радыёблог Алены Вахрамеевай (аўдыё)

• Перадача: Радыёблог
• Дата: 10.06.2020

Час прыроды — так гучыць сёлета тэма Сусветнага дня навакольнага асяроддзя. Прысвечана яна захаванню біяразнастайнасці. Чаму ж такая ўвага сярод мноства экалагічных праблем зараз менавіта гэтай? Прыродаахоўнікі заўважаюць: такія падзеі, як лясныя пажары ў Бразіліі, Злучаных Штатах Амерыкі і Аўстраліі, нашэсце саранчы ва Усходняй Афрыцы, а зараз і глабальная пандэмія з-за віруса, дэманструюць узаемазалежнасць чалавека і прыроды.

Біяразнастайнасць жа, так бы мовіць, аснова асноў. Гэта і найважнейшая частка сусветнай спадчыны чалавецтва, і жыццёвая крыніца эканамічнага і сацыяльнага яго развіцця. Аднак, нягледзячы на яе важнае значэнне, неабдуманыя дзеянні людзей знішчаюць гэты рэсурс, хуткімі тэмпамі працягваецца знікненне відаў. Знішчэнне лясоў, празмерная эксплуатацыя прыродных рэсурсаў, забруджванне вады і глебы, змяненні клімату – і на гэтым пералік уплыву чалавека на прыроду не заканчваецца. Як вынік — на планеце штогод знікае каля 60 тысяч біялагічных відаў, і гэта лічба няўхільна расце.

Сам тэрмін «біялагічная разнастайнасць» даволі шырокі. Ім прынята пазначаць зменлівасць жывых арганізмаў на розных узроўнях: унутры і паміж відамі, а таксама цэлых экасістэм. Таму, напрыклад, гавораць аб генетычнай і ландшафтнай разнастайнасці. Уяўленне аб тым, што біяразнастайнасць неабходна захоўваць, замацавана як у нацыянальным, так і ў міжнародным заканадаўстве. Аднак не заўсёды звычайным грамадзянам можа быць зразумела – дзеля чаго і яшчэ, напэўна, як.

Страта біяразнастайнасці пагражае знікненнем запасаў ежы, крыніц драўніны, лекаў і энергіі, а таксама магчымасці для адпачынку і турызму. І што самае галоўнае – падрывае здольнасць планеты прыстасоўвацца да змен. Чым вышэй біяразнастайнасць Зямлі, тым больш устойлівай будзе біясфера. Усе жывыя арганізмы звязаныя паміж сабой. Знікненне нават аднаго віду абавязкова пацягне за сабой вялікія змяненні ў прыродзе: камусьці не хопіць ежы, а хтосьці наадварот пачне бескантрольна размнажацца, парушаючы раўнавагу. Акрамя таго, што расліны з'яўляюцца асноўнай крыніцай харчавання для людзей і жывёл, больш за 60% жыхароў Зямлі выкарыстаюць расліны ў якасці лекавых сродкаў. Многія віды раслін выкарыстоўваюцца ў прамысловасці, дзе з іх вырабляюць фарбы, алеі.

Так што ці наўрад варта сумнявацца ў тым, што захаванне біялагічнай разнастайнасці важна не толькі для прыроды, але і для саміх людзей. Аднак рабіць гэта можна рознымі спосабамі. Адзін з самых відавочных – стварэнне асабліва ахоўных прыродных тэрыторый. У нашай краіне іх зараз каля тысячы трохсот. Сярод іх запаведнік, нацыянальныя паркі, заказнікі, помнікі прыроды. У агульнай складанасці яны займаюць каля 9% тэрыторыі нашай краіны. Таксама была створана Нацыянальная экалагічная сетка — каб забяспечыць бесперапыннасць асяроддзя пасялення жывёл. Нязменна важная ў захаванні біяразнастайнасці і Чырвоная кніга. Яна ахоўвае цэлыя віды дзікіх жывёл і раслін.

Такім чынам, захаванне біялагічнай разнастайнасці – гэта не капрыз навукоўцаў, а надзённая неабходнасць. Ад яе залежыць у тым ліку і матэрыяльны дабрабыт кожнага з нас. Таму вырашаць гэтую задачу таксама варта разам і для пачатку паставіцца сур'ёзна да заклікаў дапамагчы ў выратаванні нейкага віду альбо экасістэмы, няхай нават гэта будзе на першы погляд нічым не прыкметнае балота недалёка ад вашага дома. Бо ў ім жывуць тысячы жывых істот, і ніколі нельга сказаць, якую карысць яны могуць прынесці нам у будучыні.