«Роздум. На аснове духоўных традыцый». Радыёблог Навума Гальпяровіча (аўдыё)

• Перадача: Радыёблог
• Дата: 03.09.2020

Сярод галоўных падзей культурнага жыцця краіны Дзень беларускага пісьменства займае асаблівае месца. Гэта свята, якое крочыць па краіне, адкрываючы ўсё новыя яркія старонкі нашай гісторыі, пісьменства і культуры. І пачаўшыся ў 1994 годзе ў Полацку, на радзіме нашага першадрукара Францыска Скарыны, яно збірала гасцей яшчэ ў дваццаці трох вялікіх і малых гарадах і паселішчах краіны. Гэта былі Наваградак і Тураў, Орша і Пінск, Паставы і Глыбокае… І калі пра вышэй пералічаныя гарады мы ўжо шмат ведалі і чулі, то некаторыя райцэнтры, іх гісторыя і сённяшні дзень паўсталі ў новым цікавым абліччы і нават вонкава адкрыліся для наведвальнікаў яркімі цікавымі гранямі.

Сёлетняе свята прымае Бялынічы. Што мы ведаем пра гэта слаўнае месца?

Бялынічы вядомыя з 1577 года, тады яны называліся Белагарадок. А вось чаму назва Бялынічы замацавалася за населеным пунктам на стагоддзі, існуе шмат версій. Паводле адной з іх, паселішча заснаваў яшчэ ў 11 стагоддзі славянін Бялына і засяліў зямлю сваімі нашчадкамі – бялынычанамі. Згодна з іншай, заззяла ў 13 стагоддзі ікона Божай Маці, напоўніўшы цудоўным святлом ноч (Бялынічы – «белыя ночы»). Ва ўсялякім разе, на новым, прынятым у 2002 годзе, гербе мястэчка намалявана Божая Маці з Немаўлём, у залатой рызе.

Яшчэ гэтае месца звязана з постаццю выдатнага дзеяча з нашай гісторыі Льва Сапегі. Ён, адзіны з цэлага шэрагу ўладальнікаў мястэчка, зрабіў Бялынічы папулярным у вернікаў цэнтрам рэлігійнага жыцця, пабудаваўшы манастыр кармелітаў, дзе мелася нават друкарня і гравёрная майстэрня.

Бялынічы таксама радзіма славутага беларускага і расійскага мастака Вітольда Бялыніцкага-Бірулі. Сёння тут сапраўднай жамчужынай можна лічыць рэканструяваны музей мастака, які да свята атрымаў новае памяшканне. Плошча музея павялічылася амаль удвая. Цяпер установа не толькі абсталявана ўсімі сучаснымі тэхналогіямі — у ёй створана безбар'ернае асяроддзе, а гэта зробіць мастацтва даступным шырокаму колу наведвальнікаў.

Гасцей свята чакае нямала цікавага. Гэта і навукова-практычная канферэнцыя «Бялыніцкія чытанні», гістарычны квэст-гульня «Скарб князя Гальшанскага», міжнародны круглы стол «Мастацкая літаратура як шлях адзін да аднаго: Слова стваральнае і разбуральнае» з удзелам беларускіх і замежных пісьменнікаў з многіх краін свету. І, безумоўна – урачыстае адкрыццё, для стварэння мастацкай канцэпцыі якога былі выкарыстаны гістарычныя, краязнаўчыя звесткі пра Бялынічы і Магілёўшчыну.

Безумоўна, у гэтыя дні ў Бялынічах гаспадарыць паўсюль будуць кніга, роднае беларускае слова, адбудуцца сустрэчы з пісьменнікамі і выдаўцамі.

Мне б хацелася звярнуць увагу на тое значэнне чарговага фэсту, як на сродак выхавання высокіх патрыятычных пачуццяў, далучэння да культурных традыцый народа, яднання на аснове агульнай гісторыі і духоўнасці. Нездарма ў праграму свята ўваходзіць экспедыцыя «Дарога да святыняў», у якой прымуць удзел святары, прадстаўнікі творчай інтэлігенцыі, грамадскасці.

І сёлетняе свята прадоўжыць тую слаўную традыцыю пераемнасці духоўнага скарбу нашай роднай зямлі.