Падзяліцца:
«Адлюстраванні. Сягнуць быццам хочуць да зор…» Радыёблог Галіны Шаблінскай (аўдыё)
16 Кастрычніка 2018
«Адлюстраванні. Сягнуць быццам хочуць да зор…» Радыёблог Галіны Шаблінскай (аўдыё) Яшчэ адна памятка пра беларускага песняра Янку Купалу з’явілася ў свеце. У фінскім горадзе Іматра, на беразе ракі Вуокса, ля вадаспада Іматра вы зможаце цяпер пабачыць мемарыяльны знак, на якім па-беларуску і фінску прачытаеце наступныя радкі: “Народны паэт Беларусі Янка Купала ў 1910-м годзе наведаў гэтыя мясціны і стварыў натхняльны верш “Над Іматрай”. А далей – цытата з верша: “Свабодай сваёю і роднай Суомі Сягнуць быццам хочуць да зор”. Гэтая цудоўная ініцыятыва нарадзілася ў Дзяржаўным літаратурным музеі Янкі Купалы, і праз нейкі час міжнародны культурны праект па ўшанаванні першага народнага паэта Беларусі быў рэалізаваны пры падтрымцы Пасольства Рэспублікі Беларусь у Фінляндскай Рэспубліцы. Аўтар памятнага знака – скульптар Павел Вайніцкі, падчас урачыстасці верш Янкі Купалы “Над Іматрай” прагучаў на мове арыгінала і ў перакладзе на фінскую мову Тойва Тупінена. Кароткую вандроўку ў Фінляндыю малады Купала здзейсніў летам 1910 года разам са сваімі паплечнікамі – Браніславам Эпімах-Шыпілам і Антонам Грыневічам. Маршрут падарожжа: Санкт-Пецярбург – Белавостраў – Тэрыёкі – Выбарг – Іматра. Як вядома, Эпімах-Шыпіла прымаў актыўны ўдзел у стварэнні беларускага выдавецтва “Загляне сонца і ў наша аконца” і студэнцкага “Беларускага навукова-літаратурнага гуртка”, ён адыграў вялікую ролю ў жыцці і творчым сталенні Янкі Купалы: адрэдагаваў і падрыхтаваў да друку яго першы зборнік “Жалейка”, склаў два машынапісныя сшыткі нявыданых твораў Купалы пецярбургскага перыяду, захаваў у сваім архіве многія недрукаваныя творы паэта. А Антон Грыневіч у 1910-м годзе заснаваў у Пецярбурзе сваё выдавецтва і выдаў зборнік Янкі Купалы “Гусляр”, а таксама паэму “Адвечная песня”. Так утраіх яны выправіліся з Санкт-Пецярбурга, як пісаў сам Купала: “Раніцой 20 чэрвеня, запасшыся білетамі і драбніцай фінскіх грошай, селі мы ў Пецярбурзе на Фінляндскім вакзале у поезд і – бывай здарова, наднёўская сталіца! Ужо купіўшы білеты, мы ўбачылі, што едзем за граніцу, бо на білетах стаялі напісы па-фінляндску; такія ж напісы былі на вагонах і на станцыі… Форма ў служачых інакшая, як па нашых дарогах, і гукаюць яны, шапяляючы…” Усе свае адчуванні ад той паездкі Купала выклаў ў артыкуле “З Фінляндыі”, які быў надрукаваны ў газеце “Наша Ніва” ў 29-м і 30-м нумарах за 1910 год, дарэчы, яго можна знайсці і ў 8-м томе Поўнага збору твораў народнага песняра. Вельмі грунтоўны, рознапланавы допіс, ён і сёння чытаецца з няменшай цікавасцю, як і на пачатку ХХ стагоддзя. Вось першыя ўражанні паэта пра сам вадаспад: “Апісаць Іматру, гэту велічыню і разгон бушуючай вады, трудна. Трэба яе бачыць сваімі вачыма, каб пераканацца, як тут усясільная прырода паказала сваю моц, выкапаўшы ў каменнай гары канаву-грамадзіну і кінуўшы па ёй расшалелыя хвалі ракі Вуоксы… Глядзіш, слухаеш, і штосьці незразумела-зводнае прыкоўвае цябе да гэтай апраменнай вады. Забываешся на свет, на людзей, на жыццё, на долю, а ўсё глядзіш і слухаеш, слухаеш і глядзіш…” Таму, відаць, і нарадзіўся пасля ў Янкі Купалы верш-балада “Над Іматрай”, дзе пачуццё і метафара праўдзіва ствараюць карціну гэтага прыроднага дзіва і разам з тым услаўляюць свабодны дух чалавека, яго разняволенасць ва ўсе часы і стагоддзі. Упершыню гэты верш надрукаваны ў “Нашай Ніве” 22 ліпеня 1910 года, а таксама ўвайшоў у трэці паэтычны зборнік Янкі Купалы “Шляхам жыцця”. Шалее Іматра між каменных глыбаў, За хваляю хвалю імчыць к нізіне; Як хмар недаступных махнатыя скібы, Адна адну схопіць, піргне… Зірнуць, ззіхануцца, сыпнуцца на скалы, Ўсім дантаўскім процьмам на здзіў, І люнуць на волю, забыўшыся шалаў, Плывуць паміж пустак і ніў. Другія іх зменяць і пеняцца ў зломе, Адвечністым шумам калышуць прастор; Свабодай сваёю і роднай Суомі Сягнуць быццам хочуць да зор… Такіх жа высокіх зор прагне і душа самога паэта, бо створанае ім служыць народу, а значыць – уздымае позіркі іншых да светлых нябёсаў…
Каб пакінуць каментар, аўтарызуйцеся:
Войти как пользователь
Вы можете войти на сайт, если вы зарегистрированы на одном из этих сервисов: