Падзяліцца:
«Адлюстраванні. Шанаванне свайго, крэўнага…» Радыёблог Галіны Шаблінскай (аўдыё)
24 Ліпеня 2019
«Адлюстраванні. Шанаванне свайго, крэўнага…» Радыёблог Галіны Шаблінскай (аўдыё) Спадчына розных мастакоў слова скіроўвае нас час ад часу не толькі да рэтраспекцыі іх творчасці, але і разумення той эпохі, калі давялося нарадзіцца і рэалізавацца таленту. Кожны такі лёс, безумоўна, ёсць частка агульнага летапісу краіны. Пісьменнік, пра якога сёння хацелася б згадаць, мог бы стаць глыбокім і вострым даследчыкам айчыннай літаратуры і гісторыі, але сцвердзіў сябе ў мастацкім слове. Відавочна, што маючы цудоўную філалагічную адукацыю, ён бы выхаваў не адну плеяду годных вучняў, але пакінуў пасля сябе раманы, апавяданні, вершы, п’есы. Цалкам верагодна і тое, што ў яго асобе мы маглі б мець арыгінальнага мастака-графіка, але сёння зачытваемся яго прозай і паэзій. Ва ўсім гэтым – тое, што называюць провідам творчага лёсу. А ён склаўся так, што Уладзімір Караткевіч – прызнаны класік беларускай літаратуры. І хаця прыйшоў ён у айчыннае прыгожае пісьменства не ў лепшы час – калі адмаўлялася і замоўчвалася роднае, нацыянальнае, панавала так званая “эпоха манкурцтва”, самыя лепшыя радкі і вершам і ў прозе пісьменнік прысвяціў менавіта сваёй зямлі – Беларусі, якую любіў горача і аддана: Каб плыў судоў уратавальных дым, А родны край знікаў навекі ў хвалях, Я б лепей згінуў з ім, з яго апошнім жалем, Як жыў і мучыўся бязмерна – з ім… Была, мусіць, нейкая лёсавасць творцы ў тым, што першай і апошняй яго кнігай сталіся менавіта кнігі паэзіі – “Матчына душа” і “Быў. Ёсць. Буду”, што ўспрымаецца сёння як прароцтва, як запавет аўтара нашчадкам. Вершы Караткевіча чыталі яго сучаснікі, сёння ў іх учытваемся мы. Праз нейкі час імі з не меншай цікавасцю, я пераканана, будуць зачытвацца наступныя пакаленні і асэнсоўваць для сябе вечныя паняткі, такія, як Радзіма, каханне, чалавечая годнасць. Свет шчодры, Свет мяне паўторыць... Ну а не свет, дык Беларусь. – Мне – досыць... У гэтых радках пісьменніка – спавядальнасць інтанацыі майстра, які, абагаўляючы сваю Бацькаўшчыну, пакідае спадзеў на заўтрашні дзень. Помніць і любіць – гэта якраз тыя словы, якія чытач забірае з сабою ў кожны дзень свайго жыцця пасля знаёмства з творчасцю Уладзіміра Караткевіча. Без яго мы не ўяўляем сёння і беларускую гістарычную прозу. А па вялікім рахунку, уся творчасць пісьменніка – мастацкі летапіс нашай гісторыі. “Ён быў сутнасцю Радзімы, як Радзіма была сутнасцю яго”, – вызначыў адзін з калег-літаратараў мастацкае крэда Караткевіча. А да гэтага яшчэ хочацца дадаць, што пісьменнік разбурыў стэрэатып нацыянальнага характару. Яго героі – людзі моцныя, таленавітыя, неардынарныя: Алесь Загорскі, Юрый Гораў, Раман Ракутовіч, Андрэй Грынкевіч, Андрэй Беларэцкі ды іншыя. Сярод іх асобна стаіць імя беларускага сабрата вядомых літаратурных герояў Ціля Уленшпігеля і Кала Бруньёна – Гервасія Вылівахі з аповесці-прытчы “Ладдзя Роспачы”. Вызваленне асобы “ад путаў сярэднявечча” ў згаданым творы трансфармавалася па-сутнасці ў сучасную легенду пра беларуса гожага, свабодалюбівага і самадастатковага. Які, здавалася б, у самыя безвыходныя хвіліны свайго жыцця, здольны на пераможны ўчынак: “Рабі нечаканае, рабі, як не бывае, рабі, як не робіць ніхто, – і тады пераможаш...” Нават Смерць не можа адолець аптыміста і жыццялюба Выліваху. Кветка шыпшыны, якую Гервасій бярэ з сабою ў падземнае царства, як сімвал роднай зямлі, быццам абярэг, таксама надае яму моцы і ўпэўненасці... Заўтра, 25 ліпеня, – дзень светлай памяці Уладзіміра Сямёнавіча Караткевіча. Прайшло 35 гадоў, як яго не стала. І праз адлегласць расстання яшчэ больш відавочны маштаб зробленага Караткевічам у беларускай літаратуры. Яго спадчына – крыніца разумення і шанавання свайго, крэўнага. Таго глыбіннага і сапраўднага, што падкрэслівае нашу адметнасць, годнасць і шляхетнасць. Будуць давеку крыніцы на гэтай зямлі, Будзе давеку наш мужны і мудры, вялікі народ…
Каб пакінуць каментар, аўтарызуйцеся:
Войти как пользователь
Вы можете войти на сайт, если вы зарегистрированы на одном из этих сервисов: