Духоўна-маральнае выхаванне і патрыятызм. Ці будзе абавязковым новы факультатыў у школах?

• Перадача: Адукацыя.BY
• Дата: 27.09.2021

Нядаўна пастановай Міністэрства адукацыі зацверджана праграма школьнага факультатыва «асновы духоўна-маральнага выхавання і патрыятызму». Што трэба ведаць бацькам пра новы факультатыў, - падрабязней у нашым спецпраекце.

На каго арыентаваны факультатыў і як будзе праходзіць працэс навучання?

Прарэктар па навуковай рабоце Акадэміі паслядыпломнай адукацыі, доктар педагагічных навук, прафесар Галіна Нікалаенка: «Факультатыў арыентаваны на вучняў 5-х альбо 6-х класаў. Педагог будзе сам вызначаць нагрузку навучэнцаў. Гэта якраз той курс, выбар якога за бацькамі, законнымі прадстаўнікамі навучэнца і за самім навучэнцам. Тут няма нейкай абавязковасці і прымусовасці. Плануецца, што факультатыўныя заняткі будуць праходзіць раз на тыдзень, на гэта і арыентаваны праграмы (35 гадзін за год). Факультатыў – гэта магчымасць для выхавання духоўнасці і патрыятызму. Сама назва курса гаворыць пра тое, наколькі гэта важна для дзяржавы і для кожнага чалавека, для дзіцяці і бацькоў».

Якія сродкі прадугледжаны ў дапамогу настаўнікам?

Найперш гэта дапаможнік для навучэнцаў. Ён называецца «Духоўнасць і патрыятызм». У гэтым падручніку фактычна аб'яднаны тры дапаможнікі – кніга для чытання, рабочы сшытак і слоўнік.

Галіна Нікалаенка: «Напрыклад, пасля практыкавання мы прапануем звярнуцца да працоўнага сшытка. Перш за ўсё, гэта творчыя заданні, нацэленыя на роздум, на выраб сваімі рукамі рэчаў, звязаных, напрыклад, са святам Раджаства. Трэці складнік курса – ілюстраваны слоўнік. Мы тлумачым паняцці, якія з'яўляюцца па меры вывучэння факультатыўнага курса. Дзіця наглядна гэта бачыць. Яшчэ мы звярнуліся да аднаго «прыёму» – пераклалі тытульныя словы з рускай на беларускую мову (гэта будзе вельмі актуальна для школ з беларускай мовай навучання). Кожную тэму для навучэнцаў пачынаем з пастаноўкі мэт: для чаго ты гэта будзеш вывучаць, і што гэта табе дасць (што не так проста, калі рамзова пра духоўнасць і патрыятызм)».

Таксама ёсць дапаможнік для настаўніка. Там тэмы падзелены на заняткі і ўкладзеныя сцэнарыі для батлейкі. На думку Галіны Нікалаенка, такая традыцыйная беларуская тэатралізацыя набывае новае жыццё.

«Батлейка цікавіць нашых дзяцей і, больш за тое, фармат набывае жыццё. Атрымалася на матэрыяле і магчымасцях нашых беларускіх прадпрыемстваў вырабіць абсалютна недарагі варыянт для выдатнага тэатра, які дзеці самі могуць размаляваць, дзе выкарыстаныя, напрыклад, фігуркі на магнітах. А вось сцэнарыі, якія мы прапануем, звязаны непасрэдна з нашым курсам» – расказала Галіна Нікалаенка.

Пра ўжыванне сучасных тэхналогій

У падручніку ёсць QR-коды, што дае магчымасць праслухаць, напрыклад, песню або спевы, убачыць ілюстрацыі, мультфільмы або фрагменты выступленняў. Па словах стваральнікаў курсу, у другой частцы запланавана так званае «духоўнае краязнаўства».

Хто будзе выкладаць факультатыў?

Спачатку адзначым, што няма такой спецыяльнасці, як «выкладчык факультатыва па духоўна-маральным выхаванні і патрыятызму». Дысцыпліну могуць выкладаць педагогі беларускай (рускай) мовы і літаратуры, гісторыкі, выкладчыкі мастацкіх дысцыплін і г.д. Арганізатары правялі заняткі для зацікаўленых педагогаў.

«Падвялі вынікі анкетавання ўдзельнікаў і паглядзелі жадаючых «па складзе». Трэба сказаць, што там дастатковая колькасць кіраўнікоў, напрыклад, намеснікаў дырэктараў па выхаваўчай рабоце. Вялікая колькасць настаўнікаў пачатковых класаў. Зараз падрыхтаваны комплексны слоўнік для педагогаў, і настаўнік можа атрымаць элементарную падрыхтоўку на падставе гэтага тлумачэння. Ёсць розныя пункты гледжання, а ў гэтым факультатыве будзе грыф дзяржавы, экзархата, сінадальнага аддзела і г.д. У нас ёсць адна галоўная мэта – шчасце, выхаванасць, маральнасць нашага дзіцяці, яго здароўе – гэта агульнае ў адукацыі і бацькоў», - акцэнтавала ўвагу прарэктар па навуковай рабоце Акадэміі паслядыпломнай адукацыі, доктар педагагічных навук, прафесар Галіна Нікалаенка.

Ці не будзе перанапружваць вучняў новая дысцыпліна?

Сакратар Сінадальнага аддзела па супрацоўніцтве са свецкімі ўстановамі адукацыі БПЦ Алена Шымбалёва: «Новая дысцыпліна навучыць дзяцей, як больш лёгка і больш паспяхова спраўляцца са школьнай нагрузкай. Цяжар узнікае, калі супрацьпастаўляюцца мэты дзіцяці і яго заняткі. Бога не падманеш, законы духоўнага свету не пасунеш... А вось калі да пытання адукацыі падысці з іншага боку, а менавіта развіваць не толькі ментальны інтэлект, а сінхронна ментальны з эмацыйным, сацыяльным, творчым, цялесна-кінестэтычным інтэлектам, то дзіця напаўняецца радасцю. З'яўляецца цяга да вучобы і наш факультатыў напоўнены радасцю, любоўю, павагай да асобы».

«І праграма, і дапаможнік для навучэнцаў зацверджаны Міністэрствам адукацыі. Безумоўна, прайшлі адпаведнае ліцэнзаванне і экспертызу. Ішла размова пра тое, каб гэта было пасільна і адпавядала ўсім дыдактычным прынцыпам і ўстаноўкам, якія існуюць. Гэты курс ствараўся не на пустым месцы. Толькі ў спісе аўтараў больш за 20 чалавек. Настаўнікі гэта ўжо фактычна апрабавалі», - рэзюмавала Галіна Нікалаенка.

У перспектыве факультатыў будзе ва ўсіх класах?

«Зараз створана комплексная карціна, якую неабходна аформіць. У выніку, факультатыў будзе з 1 па 10 клас. Мы ўжо падрыхтавалі факультатыў для 10 класа. Падручнік будзе цалкам інтэрактыўны (без папяровага варыянту, і ён не будзе ўтрымліваць у сабе лекцыі). Факультатыў будзе напоўнены сацыяльнымі, псіхалагічнымі актыўнасцямі. Таксама распрацавана комплексная ідэя праграмы з шостага па дзявяты клас. Калі мы завершым старэйшую школу, тады пяройдзем да пачатковай», - адзначыла сакратар Сінадальнага аддзела па супрацоўніцтве са свецкімі ўстановамі адукацыі БПЦ Алена Шымбалёва.